موسسه مطالعات و پژوهشهاي بازرگاني

مشخصات سند
نظرات

نويسنده میثم بشیری
نويسنده محمد رضایی‌پور
نويسنده مصطفی محمدی
ويرايشگر
ناشر موسسه مطالعات و پژوهش هاي بازرگاني
كد AN-04-XXX-057
زمان انتشار بهمن 1404
شماره ثبت 5353

برای دریافت فایل ثبت نام کرده و یا وارد شوید

این گزارش به بررسی و تحلیل توسعه زنجیره‌های ارزش منطقه‌ای در قاره آفریقا با تمرکز بر صنایع نساجی و پوشاک، چرم، قهوه، خودرو و مواد معدنی می‌پردازد. آفریقا در یک مقطع حساس از تحولات اقتصادی جهانی قرار دارد که با تشدید بحران‌های اقلیمی و بازآرایی زنجیره‌های تأمین جهانی همراه است. از لحاظ تاریخی، اقتصادهای آفریقایی عمدتاً بر صادرات منابع طبیعی با ارزش افزوده پایین و ظرفیت تولید محدود متمرکز بوده‌اند که منجر به نقش حاشیه‌ای آن‌ها در زنجیره‌های ارزش جهانی شده است. این الگو، که اغلب ریشه در میراث استعماری دارد و استخراج مواد خام را بر توسعه صنعتی داخلی ترجیح می‌داد، بسیاری از کشورها را در چرخه توسعه‌نیافتگی گرفتار کرده است. ضرورت تحول ساختاری پایدار، مستلزم تغییر به سمت توسعه پیوندهای داخلی، شامل مصرف، تولید (پسین و پیشین)، مالی و فناوری و ایجاد زنجیره‌های تأمین درون آفریقایی به رهبری تولیدکنندگان آفریقایی است. این رویکرد برای تقویت چرخه‌های توسعه مثبت و بهره‌برداری از تقاضای فزاینده جهانی برای محصولات صنایع سبز و پایدار حیاتی است. منطقه آزاد تجاری قاره آفریقا به‏عنوان یک کاتالیزور محوری برای این ادغام منطقه‌ای و تحول اقتصادی عمل می‌کند. این توافق‌نامه با هدف کاهش تعرفه‌ها تا ۹۰ درصد و هماهنگ‌سازی سیاست‌های تجاری، یک بازار واحد لیبرالیزه شده با ۱.۳ میلیارد نفر جمعیت و تولید ناخالص داخلی ترکیبی بیش از ۳.۴ تریلیون دلار ایجاد می‌کند. این امر نه تنها تجارت درون آفریقایی را تقویت می‌کند، بلکه قدرت چانه‌زنی جمعی آفریقا را در صحنه جهانی افزایش می‌دهد و به‏عنوان یک ابزار ژئوپلیتیکی برای بازتعادل پویایی قدرت در تجارت جهانی عمل می‌کند. با این حال، چالش‌های قابل توجهی از جمله موانع ساختاری و تاریخی، تسلط شرکت‌های خارجی، رژیم‌های تجاری محدودکننده، و شکاف‌های زیرساختی و مالی همچنان پابرجا هستند. با وجود این، فرصت‌های نوظهوری مانند بازآرایی زنجیره‌های تأمین جهانی و تقاضای فزاینده برای مواد معدنی حیاتی و صنایع سبز، پتانسیل بی‌سابقه‌ای را برای آفریقا فراهم می‌آورد. این گزارش بر لزوم سیاست‌های صنعتی استراتژیک، سرمایه‌گذاری‌های هدفمند، و همکاری‌های درون آفریقایی برای حرکت فراتر از صادرات مواد خام به سمت تولید با ارزش افزوده، ترویج شیوه‌های پایدار، و تضمین رشد فراگیر تأکید می‌کند.