موسسه مطالعات و پژوهشهاي بازرگاني

مشخصات سند
نظرات

نويسنده حسن حیدری
همكار پریسا یعقوبی منظری
همكار حسن ثاقب
همكار علی‌اکبر خسروی‏نژاد
ويرايشگر
ناشر موسسه مطالعات و پژوهش هاي بازرگاني
كد AN-05-XXX-096
زمان انتشار ارديبهشت 1394
شماره ثبت 3604

برای دریافت فایل ثبت نام کرده و یا وارد شوید

صنایعی که از محصولات پتروشیمی و یا تولیدات پالایشگاه های نفت به عنوان مواد اولیه استفاده می‌نماید، صنایع پایین دستی پتروشیمی شناخته می شوند. می‌توان صنایع پایین‌دستی پتروشیمی را زیرمجموعه کدهای 24 و 25 طبقه‌بندی ISIC تعریف کرد. این صنایع 5/6 درصد از کل کارگاههای صنعتی و بیش از 11 درصد اشتغال صنایع کارخانه‌ای را به خود اختصاص داده‌اند. با این حال، این صنایع بیش از 31 درصد از کل ارزش افزوده بخش صنعت کشور و بیش از 36 درصد از سرمایه‌گذاری ثابت در بخش صنعت را تشکیل می‌دهند. این نشان می‌دهد که این صنایع به نسبت تعداد کارگاهها و تعداد کارکنان خود، ارزش افزوده و مقیاس سرمایه‌گذاری بزرگتری در مقایسه با کل بخش صنعت ایران دارا هستند. در بین صنایع مذکور، تولید مواد پلاستیکی به شکل اولیه و ساخت لاستیک مصنوعی و تولید مواد شیمیایی اساسی به جز کود و ترکیبات ازت (به ترتیب کدهای 2413 و 2411) بالاترین سهم از ارزش افزوده را تولید می‌کنند. با توجه به سهم پایین‌تر تعداد کارگاهها و اشتغال این صنایع، می‌توان گفت که ساختار این دو صنعت سرمایه‌بری بیشتری نسبت به سایر صنایع مورد بررسی دارد. در مقابل، صنعت تولید محصولات پلاستیکی بجز کفش (کد 2520) بیشترین سهم از این صنایع از تعداد کارگاهها و نیز تعداد شاغلین را به خود اختصاص داده است. در مقابل این صنعت سهم کمتر از 2 درصد از ارزش افزوده و سهم حدودا 5/2 درصدی از ارزش افزوده کل بخش صنعت را دارا است که نشان می‌دهد این صنعت به طور نسبی کاربر است. بررسی شاخصه های تولید در صنایع پایین‌دستی پتروشیمی نشان می‌دهد که این صنایع دارای چالشهای عمده‌ای هستند که می‌توان آنها را به طور خلاصه به این شرح بیان کرد: 1-بحران رشد بطئی و کند در برخی از صنایع و رشد منفی در برخی دیگر از صنایع. 2-بحران سرمایه‌گذاری به شکل رشد اندک، نوسان شدید سرمایه‌گذاری و کاهش در برخی از صنایع. 3-کاهش مقیاس تولید در اکثر صنایع 4-سرمایه‌گذاری ناکافی و ناچیز در امر تحقیق و توسعه و ساختار نامناسب نیروی انسانی. 5-وابستگی بالای برخی از صنایع به مواد اولیه وارداتی که به دلیل عدم توسعه صنایع مرتبط و زنجیره تامین آنها می‌باشد. دولت نیز در سالهای اخیر تلاش های مناسبی برای توسعه صنایع پایین‌دستی به شکل تصویب آیین‌نامه‌های مشوق سرمایه‌گذاری در این صنعت انجام داده است. مهمترین اقدامات دولت در این زمینه عبارتند از تاسیس دفتر توسعه صنایع پایین‌دستی در وزارت نفت وتصویب مشوق سرمایه‌گذاری در صنایع پایین‌دست بوده است.