موسسه مطالعات و پژوهشهاي بازرگاني

مشخصات سند
نظرات

نويسنده حسن حیدری
همكار پریسا یعقوبی منظری
همكار حسن ثاقب
همكار علی‌اکبر خسروی‏نژاد
ويرايشگر
ناشر موسسه مطالعات و پژوهش هاي بازرگاني
كد AN-05-XXX-097
زمان انتشار ارديبهشت 1394
شماره ثبت 3606

برای دریافت فایل ثبت نام کرده و یا وارد شوید

صنایعی که از محصولات پتروشیمی و یا تولیدات پالایشگاه‌های نفت به عنوان مواد اولیه استفاده می‌نماید، صنایع پایین دستی پتروشیمی شناخته می‌شوند. می‌توان صنایع پایین‌دستی پتروشیمی را زیرمجموعه کدهای 24 و 25 طبقه‌بندی ISIC تعریف کرد. در این گزارش چالشهای صنایع پایین‌دستی پتروشیمی بررسی شده است که مهمترین موارد آن به شرح زیر است: در اکثر صنایع مورد بررسی، بازار جهانی فرصتهای قابل توجهی دارد. ضمن اینکه رشد تقاضای جهانی نیز مناسب بوده است. تنها در مورد برخی از صنایع مانند الیاف مصنوعی شاهد بازاری محدود با نرخ رشد تقاضای به طور نسبی پایین بوده‌ایم. در اکثر این صنایع امکان گسترش صادرات و افزایش سهم ایران از بازار وجود دارد. اما با وجود این فرصت‌ها، ایران سهم بسیار ناچیزی (در اکثر موارد کمتر از 1 درصد) از کل بازار جهانی این محصولات (البته در مقیاس کل صنعت) دارد که این موضوع باید آسیب‌شناسی شود. البته در محصولات منفرد مانند متانول ایران سهم و رتبه‌ بالایی در بین کشورهای صادرکننده دارد اما تنوع محصولات صادراتی در حضور مستمر و ماندگاری در بازارها بسیار حایز اهمیت است؛ لذا اتکا به یک کالا در صادرات لزوماً باعث صادرات پایدار نمی‌شود. چالش عمده‌ای که درمورد همه صنایع مورد بررسی قابل مشاهده است، عدم وجود تنوع در بازار صادراتی است. این تنوع هم از حیث بازارهای صادراتی ایران و هم از حیث تعداد کالاهای صادراتی قابل بررسی و توجه است. از حیث مشتریان، اکثر صنایع مورد بررسی محصولات خود را به کشورهای منطقه صادر می‌کنند و سهم سایر کشورها از صادرات ایران بسیار ناچیز بوده است. اتکا شدید به چند بازار خاص و تمرکز روی آن‌ها، مشکلاتی را برای آینده صادرات به‌وجود می‌آورد. عدم تنوع محصولات در مقایسه با کل مقیاس صنعت چالشی اساسی است. در اکثر موارد از کل محصولات یک صنعت، ایران در چند قلم محدود فعالیت جدی دارد و تمرکز صادرات بر روی این محصولات بسیار بالا است. در اکثر موارد 5 قلم اول در صادرات در صنایع پایین‌دستی پتروشیمی حدود 90 درصد کل صادرات یک صنعت را تشکیل می‌دهند که نشان از شدت تمرکز و عدم تنوع در صادرات است. چالش جدی دیگری که در تمامی این صنایع مشاهده شد، تمرکز صادرات بر محصولاتی است که ارزش افزوده پایین‌تری دارند. از سوی دیگر واردات ما بیشتر بر روی محصولاتی متمرکز است که ارزش افزوده بالاتری دارند. این نشان می‌دهد که باید سرمایه‌گذاری‌ها در کشور در این صنایع به سمت تنوع تولیدات با تاکید بر تولیدات ارزش آفرین هدایت شوند تا علاوه بر تکمیل زنجیره تأمین مواد اولیه، با تولیدات متنوع زمینه گسترش و توسعه صادرات در این صنایع فراهم گردد.