موسسه مطالعات و پژوهشهاي بازرگاني

مشخصات سند
نظرات

نويسنده محيا غياثي
همكار مجيد جليلي
همكار مهدی محرمی
تاييد كننده افسانه شفیعی
ويرايشگر
ناشر موسسه مطالعات و پژوهش‌هاي بازرگاني
كد AN-05-XXX-196
زمان انتشار تير 1405
شماره ثبت 5416

برای دریافت فایل ثبت نام کرده و یا وارد شوید

این گزارش به بررسی تأثیر هم‌زمان دو شوک جنگ و گسترش هوش مصنوعی بر اشتغال پرداخته و راهکارهایی برای کاهش آسیب‌پذیری بازار کار ارائه می‌دهد. تأثیر جنگ بر اشتغال اگرچه به دلیل نبود آمار دقیق به‌طور کامل قابل برآورد نیست، اما شواهد نشان می‌دهد که با وجود تلفات انسانی محدود، کاهش شدید تقاضا در کوتاه‌مدت منجر به تعدیل نیرو، کاهش استخدام و افت دستمزدها شده است؛ به‌گونه‌ای که بر اساس پیمایش اتاق ایران، ۷۴ درصد شرکت‌ها کاهش تولید را گزارش کرده‌اند، اشتغال بخش صنعت با کاهش ۱۵۰ تا ۵۰۰ هزار نفری مواجه شده و حدود یک میلیون نفر مستقیماً بیکار شده‌اند که آسیب‌پذیری نیروی کار کم‌مهارت را بیش از پیش نمایان ساخته است. در مقابل، هوش مصنوعی برخلاف انقلاب‌های صنعتی پیشین که عمدتاً مشاغل یدی را هدف می‌گرفتند، این بار مشاغل شناختی و یقه‌سفید (نیروی تحصیل‌کرده) را نشانه گرفته است؛ به‌طوری که پیش‌بینی‌های جهانی حاکی از آن است که در دو دهه آینده، بخش‌های حمل‌ونقل (۳۵- درصد)، معدن (۳۰- درصد) و صنعت (۲۵- درصد) بیشترین کاهش اشتغال را تجربه خواهند کرد، در حالی که بخش فناوری اطلاعات (۳۰+ درصد) و مشاغل تخصصی (۲۰+ درصد) رشد خواهند داشت و بدین‌ترتیب، در آینده نیروی کار ساده تحت فشار تبعات جنگ و نیروی تحصیل‌کرده تحت فشار توسعه هوش مصنوعی قرار خواهد گرفت. با توجه به این شرایط، گزارش پیشنهاد می‌کند که سیاست‌های اشتغال از رویکردهای بلندمدت به سمت حفظ اشتغال موجود، افزایش تاب‌آوری تولید و بازآموزی سریع نیروی کار تغییر جهت دهند و راهکارهای اجرایی همچون ایجاد آزمایشگاه‌های مشترک صنعت و دانشگاه، توسعه دوره‌های مهارت‌آموزی فشرده و بازآموزی دیجیتال، راه‌اندازی مرکز رصد تحول مشاغل، حمایت از راهکارهای بومی هوش مصنوعی، اجرای پروژه‌های پایلوت در شهرک‌های صنعتی، ارائه آموزش‌های فنی تقاضامحور برای بازسازی پس از جنگ، حمایت از کارآفرینی خرد با وام‌های کوچک، و ایجاد سامانه متمرکز تطبیق نیروی کار با نیازهای صنایع و پروژه‌های بازسازی، به‌عنوان اولویت‌های اصلی اقدام پیشنهاد می‌شوند.