موسسه مطالعات و پژوهشهاي بازرگاني

مشخصات سند
نظرات

نويسنده سمانه قلی‌پور
همكار میرعبداله حسینی
نام نشريه فصلنامه علمی پژوهشی تحقیقات اقتصاد کشاورزی
كد نشريه NA-05-XXX-193
زمان انتشار خرداد 1405
شماره نشريه شماره 1 دوره 18 بهار 1405
صاحب امتياز
زبان فارسي

برای دریافت فایل ثبت نام کرده و یا وارد شوید

مقدمه و هدف: طی دو دهه گذشته، بریکس یکی از پیش‌گام‌ترین اقتصادهای صنعتی نوظهور دنیا از جنبه‌های اقتصاد، تجارت و سرمایه‌گذاری خارجی به‌خصوص توسعه صنایع کارخانه‌ای بوده است. نقش و جایگاه ممتاز بریکس با محوریت چین، بسیاری از ساختارهای تولید جهانی صنایع را به سمت انحصار سوق داده است. این مقاله تحولات ساختار رقابت در تولید جهانی صنایع کشاورزی اقتصادهای در حال توسعه برتر و نوظهور با تاکید بر گروه بریکس را مورد مطالعه و ارزیابی قرار می دهد. مواد و روش ها: دو طیف سنجه مهم مدنظر این مطالعه است؛ (1) برای تحولات ساختار رقابت تولید جهانی صنایع کارخانه‌ای با تاکید بر صنایع کشاورزی؛ شاخص«نسبت‌های تمرکز» و«شاخص هرفیندال -هیرشمن» به کار گرفته شد؛ و (2) برای بررسی امکان توسعه همکاری و تجارت ایران با کشورهای بریکس پلاس؛ «شاخص‌های مزیت نسبی و تخصص‌گرایی» و «شاخص‌های عملکرد» مد نظر این مطالعه بوده است. بعلاوه این دو طیف شاخص‌ها برای صنایع کشاورزی- غذا، آشامیدنی، توتون ‌و تنباکو، منسوجات، چرم، چوب، کاغذ و مبلمان- کشورهای عضو گروه بریکس پلاس را طی دوره 2021-2000 مورد سنجش و ارزیابی قرار می‌دهد. یافته ها: مطالعه تحولات ساختار تولید جهانی22 صنعت از جمله 8 صنعت کشاورزی طی دو دهه گذشته، حاکی از آن است که ساختار تولید جهانی بسیاری از صنایع (17 صنعت) در بلندمدت با توجه به جایگاه ممتاز بریکس بویژه حضور موثر چین در تولید جهانی، در صنایع کشاورزی با فناوری پایین، کاربر و منبع محور انحصاری‌تر شده و در این طیف از صنایع، نقش و جایگاه جهانی تولید چین از ایالات متحده پیشی گرفته است. هم‌چنین از مطالعه جایگاه ایران در ساختار تولید جهانی صنایع، این نتیجه ‌گیری مهم حاصل شد که ایران در صنایع منبع‌محور غیر صنایع کشاورزی، شامل ‌کک‌و پالایشگاهها، کانی غیرفلزی و محصولات شیمیایی بازیگر اثرگذاری است، اما در بسیاری صنایع هایتک و حتی کاربر از جمله صنایع کشاورزی، سهم موثر و تعیین‌کننده‌ای نداشته و از وضعیت مطلوب بسیار فاصله دارد. بحث و نتیجه گیری: توسعه همکاری و تجارت پایدار ایران با بریکس، از مسیر شکل‌گیری توسعه صنعتی درون‌زا و پویای چشمگیر ایران می‌گذرد، همان مسیری که بسیاری از اقتصادهای صنعتی نوظهور از جمله چین در سه دهه اخیر تجربه کرده‌اند. هم‌اینک از طیف صنایع 22گانه و کشورهای بریکس پلاس (5عضو+5 عضو جدید)، چین، برزیل و هند از جنبه ظرفیت‌ها، تنوع و گستره تولیدات صنایع کشاورزی برای توسعه همکاری‌ و تجارت با ایران در اولویت‌ نخست هستند و در بسیاری صنایع از جمله صنایع غذا، آشامیدنی، چوب، کاغذ و مبلمان بیشترین زمینه توسعه همکاری ‌‌صنعتی و تعمیق تجارت با ایران را دارا هستند .