موسسه مطالعات و پژوهشهاي بازرگاني

مشخصات سند
نظرات

نويسنده میرعبداله حسینی
همكار لطفعلی عاقلی کهنه‌شهری
نام نشريه نشریه مهندسی شیمی
كد نشريه NA-05-XXX-195
زمان انتشار آبان 1404
شماره نشريه دوره 20، شماره 1، بهار 1405
صاحب امتياز انجمن مهندسي معدن ايران
زبان فارسي

جغرافیای جدید صنایع معدنی

قدرت انحصاری

برای دریافت فایل ثبت نام کرده و یا وارد شوید

مقاله حاضر به مطالعه بلندمدت جغرافیای جدید صنایع معدنی جهان ‌و فرصت‌های پیش‌روی ایران می‌پردازد. شناخت صنایع معدنی جهان از جنبه‌های تولیدکنندگان پیشرو، جغرافیای جدید صنعتی، قدرت انحصاری کشورها، نوع ساختار رقابتی، وجود صرفه‌های مقیاس، تنوع‌پذیری تولیدات صنایع معدنی کشورهای پیشرو در یکایک صنایع معدنی و ارزیابی تحولات و فرصت‌های پیش‌رو برای توسعه صنایع معدنی ایران ابعاد و جنبه‌های این مطالعه است. روش مطالعه مبتنی بر مدل مفهومی جغرافیای جدید صنعتی کروگمن برای صنایع معدنی شامل محصولات معدنی غیرفلزی، فلزات اساسی و محصولات فلزی ساخته شده بر حسب کد‌های آیسیک 2 رقم نسخه 4 در مقاطع سالانه 2001 و 2022 است. نتایج مطالعه گویای آن است ‌که طی دوره بلندمدت تولیدکنندگان پیشرو (پنج کشور بزرگ) برای یکایک صنایع‌ معدنی جهان به‌ ترتیب ابتدا آمریکا، سپس، ‌چین، ژاپن، آلمان، و اخیرا برخی‌کشورهای نوظهور و تازه‌‌صنعتی از جمله هند، برزیل، روسیه، مکزیک، اندونزی، آفریقای‌جنوبی ‌و کره‌جنوبی است. جغرافیای ‌جدید صنایع معدنی جهان در این دو مقطع سالانه بلندمدت به طور اساسی از جهان توسعه‌یافته صنعتی با محوریت آمریکا، ژاپن و آلمان به تدریج به اقتصادهای نوظهور و تازه صنعتی با محوریت چین، هند و برزیل در حال‌ جابجا شدن است. طی دوره بلندمدت قدرت انحصاری در یکایک صنایع معدنی با محوریت چین با آهنگ رشد تولید صنعتی فوق‌العاده بالای چین و پیشی‌گرفتن از آمریکا در این صنایع، رو به افزایش گذاشته است. همین‌طور، طی دوره بلندمدت نوع ساختار صنعتی با این آهنگ رشد فوق‌العاده بالای چین در تمام این صنایع انحصاری‌تر شده است. طی دوره بلندمدت نظر به قدرت انحصاری بالای چین ‌و انحصاری‌ترشدن ساختار یکایک صنایع معدنی جهان، چین و نیز برخی کشورهای نوظهور و تازه صنعتی در یکایک این صنایع جهان با افزایش سهم تولید با توجه به رویکرد صادرات‌گرا با هدف افزایش سهم بازارشان در نقطه بهینه صرفه‌های‌مقیاس قرار دارند. بالاترین تنوع تولیدات صنایع معدنی در ابتدای دوره آمریکا، در انتهای دوره از آن چین، ژاپن، آلمان، فرانسه، ایتالیا و اخیرا از آن برخی کشورهای نوظهور و تازه‌صنعتی از جمله هند، برزیل، مکزیک و اندونزی است. تنها چین در یکایک این صنایع معدنی جزء تولیدکنندگان پیشرو است؛ چین در تمام این صنایع رتبه نخست را احراز کرده است. ایالات متحده بعد از چین، جزء تولیدکنندگان پیش‌رو است. چین و آمریکا دست‌کم در تمامی این صنایع معدنی جهان تنگاتنگ در رقابت‌اند. ژاپن و آلمان در رتبه‌های بعد تولیدکنندگان پیش‌رو هستند. این چهار کشور، متنوع‌ترین ‌و فراگیرترین تولیدات صنایع‌ معدنی جهان را از آن خود دارند. اقتصادهای نوظهور و تازه‌صنعتی حضور جدّی و بازیگران مهمی از جمله در آسیا (اندونزی، هند، ترکیه، کره‌جنوبی ‌و ویتنام) و در آمریکا (کانادا، برزیل، مکزیک) و در اروپا (بریتانیا، ایتالیا، فرانسه، سوئیس، ایرلند) و روسیه نظر به قابلیت‌ها و ظرفیت‌های خاص در صنایع معدنی حضور دارند. با دقت در سطوح فناوری صنایع به ویژه انتهای زنجیره ارزش، پیش‌روترین کشورها در تولیدات صنایع فنآوری بالاهمچنان اساسا کشورهای توسعه‌یافته صنعتی جهان در اروپا و آمریکای‌شمالی بوده‌اند. نهایتا از مطالعه جایگاه کشورها در دو دسته صنعتی و صنعتی نوظهور و منطقه‌ای در ابعاد و زمینه‌های گسترده چندوجهی، نتیجه می‌شود که دو طیف اقتصادهای صنعتی جهان با سرریز دانش ‌فنی ‌و انتقال تکنولوژی؛ و اقتصادهای صنعتی نوظهور و تازه صنعتی‌ در اولویت توسعه همکاری و تجارت با ایران جایگاه ویژه دارند و فرصت‌های جدید همکاری را نوید می‌دهد.