موسسه مطالعات و پژوهشهاي بازرگاني

مشخصات سند
نظرات

نويسنده مجيد جليلي
نام نشريه فصلنامه علمی - پژوهشی سیاست علم و فناوری
كد نشريه NA-05-XXX-201
زمان انتشار خرداد 1405
شماره نشريه سال نوزدهم، شماره ،2 تابستان 1405
صاحب امتياز
زبان

برای دریافت فایل ثبت نام کرده و یا وارد شوید

فرارسی فناورانه به عنوان فرایند کاهش شکاف با پیشگامان، یکی از ارکان رقابت‌پذیری بین‌المللی صنایع محسوب می‌شود. این مقاله با هدف توسعه چارچوبی بومی برای فرارسی فناورانه، تجارب بنگاه‌های موفق ایرانی در صنعت لوازم‌خانگی را طی یک دوره پنج‌ساله واکاوی می‌کند. پژوهش حاضر از نظر جهت‌گیری، کاربردی و از منظر هدف، اکتشافی است. در گام اول، با تحلیل صورت‌های مالی و سهم بازار، هفت بنگاه برتر که محصولات جدید با فناوری بالا معرفی کرده بودند، به صورت هدفمند انتخاب شدند. در گام دوم، داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با مدیران و خبرگان صنعت و تحلیل محتوای کیفی برنامه‌های اجرایی، به استخراج ۱۵ عامل کلیدی انجامید. در گام سوم، با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی مبتنی بر ۵۴ پرسشنامه، مدل معادلات ساختاری برای تبیین روابط متغیرها توسعه یافت. نتایج نشان می‌دهد موفقیت در فرارسی حاصل تعامل چهار بُعد اصلی است: «رژیم فناوری» (چرخه توسعه کوتاه، دسترسی به دانش خارجی، مهندسی معکوس)، «محیط نهادی» (حمایت دولتی، ممنوعیت واردات، پیوند دانشگاه و صنعت)، «راهبرد فرارسی» (دنباله‌روی از پیشگامان و بهره‌گیری از پنجره‌های فرصت) و «قابلیت‌های درون‌بنگاهی» (قابلیت فناورانه، نوآورانه و تولیدی). مدل ضمن انطباق با مدل‌های بین المللی نقش پررنگ‌تر مداخلات نهادی و اقتضائات اقتصاد ایران را برجسته می‌کند. بنگاه‌های موفق مسیر فرارسی را مطابق با الگوی چرخه عمر معکوس، از مهندسی معکوس و طراحی تدریجی به سمت توسعه محصول جدید پیموده‌اند. چارچوب چهاربعدی ارائه شده، دلالت‌هایی برای سیاستگذاران در جهت طراحی حمایت‌های مرحله‌ای و تقویت قابلیت‌های درون‌بنگاهی فراهم می‌آورد.