موسسه مطالعات و پژوهشهاي بازرگاني

مشخصات سند
نظرات

مجري بيژن صفوي
مدير مسئول (ناظر) بهروز هادي زنوز
كد طرح
محل اجرای طرح موسسه مطالعات و پژوهشهاي بازرگاني
كارفرما
تاريخ شروع 1382/09/10
تاريخ پايان
شماره مدرک

رشد ـ بهره‌وری ـ صنایع ـ استان تهران ـ رشد صنعتی ـ بهره‌وری عوامل تولید ـ صنایع استان تهران ـ رشد و بهره‌وری ـ متغیرهای تجارت خارجی و رشد ـ توسعه صادرات و رشد بهره‌وری ـ توسعه صادرات و رشد صنعتی

برای دریافت فایل ثبت نام کرده و یا وارد شوید

• هدف تحقیق : هدف این طرح، تحلیل رابطه بین رشد و جهت‌گیری تجاری از مجرای بهره‌وری عوامل تولید در زیر بخشهای صنعتی موجود در استان تهران ( براساس کدهای سه رقمی ISIC) و تعیین اثر متغیرهای تجارت خارجی بویژه توسعه صادرات بر رشد بهره‌وری عوامل تولید و در نتیجه اثر آن بر رشد صنایع استان می باشد. • روش و مواد بکاررفته و روشهای تجزیه و تحلیل طرح: روش تحقیق کتابخانه‌ای، بر مبنای تحلیلهای اقتصادسنجی و پردازش داده‌های آماری بر مبنای متغیرهای تعریف شده برای مدلهای مربوطه می‌باشد. بلحاظ فنی از بسته‌های نرم‌افزاری E- Views و Microfit استفاده بعمل آمده است. • تحلیل داده‌ها: داده‌های آماری از بانکهای اطلاعاتی رسمی مرکز آمارایران اخذ شده ، سپس تفکیک و تعدیلهای لازم با توجه به روابط ریاضی و آماری تعریف شده در چارچوب مدلها صورت پذیرفته، سپس ساختار متغیرهای اساسی برای تک تک صنایع استان براساس کدهای ISIC تحلیل گردیده است و در نهایت ضمن تدوین و تهیه سریهای زمانی و داده‌های مربوط به مقاطع صنایع مذکور، داده‌های ادغام شده صنایع استان ، مناسب برای برآورد مدلهای طرح تدوین و پردازش شده است. • چکیده طرح: در راستای تجهیز برنامه‌های بازرگانی استانهای کشور به پشتوانه علمی و تحقیقاتی و سرعت بخشیدن به روند برنامه‌ریزی علمی منطقه‌ای، نزدیک شدن به اهداف این برنامه‌ها مستلزم شناخت دقیق زمینه‌ها، منابع و بسترهای بالقوه سرمایه‌گذاری در بخشهای مختلف فعالیت استانی می‌باشد. بخش صنعت همواره به دلایل عدیده از قبیل اشتغالزایی بالا، ثبات صادراتی نسبت بیشتر در مقایسه با سایر بخشها و ... اولین محور توسعه و رشد اقتصاد بشمار می‌رود. با توجه به ویژگیهای مختلف و متنوع استانهای کشور از نقطه نظر فضایی، اقلیمی ، فرهنگی، ژنتیکی و ... که در عوامل عمده تولید صنعتی هر استان نسبت به سایر استانها تفاوت ایجاد می‌نماید، نیاز به بررسی وضعیت بخش صنعت هر استان و مقایسه با سایر استانها، به تفکیک زیر بخشهای صنعتی هرگروه در هر استان از ابعاد مختلف دارد. عدم همگرایی ساختار فعالیتهای اقتصادی در استانهای کشور که شامل فعالیتهای مختلف صنعتی نیز می‌باشد، موجب می‌گردد تا هر منطقه نسبت به یک یا چند زیر بخش خاص از موقعیت و مزیت بهتر و برتری برخوردار باشد. محور برتری و اولویت در این طرح، محوریت صنایع مختلف در استانهای کشور برای جهش صادراتی است. استان تهران، یکی از مناطق عمده صنعتی(قطبهای صنعتی) کشور می‌باشد، لذا در راستای توسعه صادرات صنعتی از اهمیتی بالا برخوردار است. این طرح به دنبال پاسخگویی به این سوال است که در استان تهران کدام زیربخش یا زیر بخشهای صنعتی میتواند در راستای جهش صادراتی ( به مفهوم توسعه قابل توجه صادرات صنعتی) از مجرای رشد بهره‌وری در اولویت سیاستگذاری قرار گیرد؟ تبیین رابطه بین بهره‌وری عوامل تولید، رشد محصول و راهبرد توسعه صادرات در بررسی همزمان تجارت خارجی و ادبیات توسعه صنعتی امکان‌پذیر است. شناخت حلقه‌های ارتباطی ممکن بین تغییر بهره‌وری عوامل تولید در صنایع، عملکرد مولفه‌ها و متغیرهای وابسته به تجارت خارجی و رشد تولید محصولات صنعتی، مستلزم نگرش جامع با مرتبط نمودن موضوع در هر دو طرف عرضه و تقاضای اقتصاد و توجه به ویژگیهای منطقه‌ای صنایع می‌باشد. این کار، در طرح حاضر، با استفاده از داده‌های بخشی برای صنایع کارخانه‌ای استان تهران، در قالب یک مدل مناسب اقتصادسنجی بطور همزمان برآورد و با استفاده از نتایج استخراجی، رابطه بین بهره‌وری کل عوامل تولید، رشد نهاده‌ها ، رشد تولید صنعتی و جهت‌گیری تجاری برای استان تهران روشن خواهد شد. لذا این پژوهش در نظر دارد پس از ارائه یک تحلیل از رابطه بین رشد و تجارت خارجی و یک برداشت روش‌شناختی از بهره‌وری عوامل تولید و نیز عوامل موثر بر آن در بین بخشهای صنعتی موجود استان تهران رابطه بین جهت‌گیری تجاری، رشد بهره‌وری عوامل تولید در صنایع و رشد تولیدات صنعتی استان ارائه نماید. در نهایت با جمع‌بندی یافته‌های اساسی کار و نتیجه‌گیری از آنها، توصیه‌های سیاستی مرتبطی برای نزدیک شدن به جهت‌گیری تجاری مناسب، شناخت پاره‌ای از مهمترین عوامل موثر بر افزایش بهره‌وری عوامل تولید و بالاخره سهولت در دستیابی به برخی راهکارهای ارتقاء رشد اقتصادی استان تهران ارائه نماید. در این طرح، اثرات متغیرهای توسعه صادرات و جایگزینی واردات بر رشد بهره وری عوامل تولید در بخشهای مختلف صنعت استان تهران اندازه‌گیری شده که در بخشها در اثر جهش صادرات واحد صنعتی یعنی افزایش سهم صادرات در رشد ستانده آن بخش صنعتی بهره‌وری عوامل تولید در آن بخش از رشد بیشتری برخوردار خواهد شد، که این امر در اکثر زیر بخشهای صنعتی استان صادق است. برای مثال طبق مدل برآوردی افزایش یک واحد متغیر صادرات در بخش تولید وسایل حمل و نقل موجب افزایش 2 واحد رشد بهره‌وری می‌شود و در جهت افزایش رشد بهره‌وری عوامل تولید مثلا در بخش ”20“ که همان بخش تولید وسایل حمل و نقل است می‌توان سهم صادرات را در رشد ستانده آن بخش صنعتی افزایش داد. با تشویق صادرکنندگان آن بخش و با مساعد کردن و آسان‌‌تر کردن شرایط صادراتی و با کاستن مالیاتهای گمرکی آن بخش تولیدی می‌توان روی رشد بهره‌وری عوامل تولید آن بخش اثر مثبت گذاشت. سهم متغیر رشد صادرات در رشد ستانده صنعتی از ناحیه افزایش رشد بهره‌وری کل عوامل تولید در زیربخشهای صنعتی «1»که همان تولید مواد غذایی طبقه‌بندی نشده و بخش «7 » تولید چوب محصولات چوبی و چوب پنبه و بخشهای «10 » و «12» و«21» که همان بخشهای چاپ و انتشار و صنایع وابسته و تولید محصولات متفرقه از نفت و ذغال‌سنگ و پالایشگاههای نفت و تولید وسایل علمی و کنترل اندازه‌گیری و کالاهای بصری موثر نمی‌باشد، که علت آن ناچیزبودن مقدار صادرات آن بخشهای 5 گانه صنعتی در طول سالهای اخیر است و بخشی از آن نیز به دلیل داخلی بودن بازار مصرف محصولات آن 5 بخش صنعتی است که باعث کاهش اثر رشد صادرات آن بخش بر رشد بهره‌وری عوامل تولید در آن بخشهای صنعتی شده است. در مورد سهم واردات در رشد ستانده، منفی بودن نرخ رشد بهره‌وری در اثر متغیر واردات استنتاج شده است و این وضعیت برای اکثر زیر بخشهای صنعتی استان نتیجه شده است. البته در بعضی از زیربخشها اثر منفی دیده نمی‌شود، که شاید به علت در دسترس نبودن و یا گران بودن عوامل تولید آن بخش صنعتی در داخل بوده ، بگونه‌ای که چاره‌ای جز واردات آن عوامل از خارج نبوده است . در این طرح علاوه بر زیربخشهای ” 22 “ گانه (کدهای سه رقمی ISIC) همچنین تغییرات رشد بهره‌وری عوامل تولید در بخشهای اصلی ”9“ ‌گانه صنعت استان با متغیرهای تجارت نشان داده شده است و می‌توان با در نظر گرفتن تاثیرات سهم رشد صادرات و واردات در رشد ستانده صنعتی بر متغیر رشد بهره‌وری عوامل تولید صنایع استان تهران جهتگیریهای لازم در سیاستگذاریهای صادراتی صنایع استان در جهت افزایش رشد بهره‌وری عوامل تولید اتخاذ کرد.