- مجري میرعبداله حسینی
- مدير مسئول (ناظر) محسن مهرآرا
- كد طرح
- محل اجرای طرح موسسه مطالعات و پژوهشهاي بازرگاني
- كارفرما
- تاريخ شروع
- تاريخ پايان
- شماره مدرک
هدف از تحقیق حاضر، بررسی راهکارهای مناسب برای افزایش مبادلات تجاری بیناعضای اکو با تاکید بر توسعه تجارت خارجی ایران است. یکی از ابزارهای اساسیکه ترتیباتفوق به منظورتوسعه سطح مبادلات درون منطقهایمورداستفاده قرارمیدهند، کاهشو تخفیف تعرفه برای کالاهای واردشده از کشورهای عضو میباشد. در این راستا، اعضای اکو نیز در گذشته با انعقاد موافقتنامهای نسبت به کاهش تعرفه برای برخی از کالاها اقدام نمودهاند, اما این امر نتایج ثمربخشی را در پی نداشته است. یکی از علل مهم عدم موفقیت موافقتنامه گذشته را میتوان نوع کالاهای انتخاب شده برای تعرفه نام برد. بر این اساس از آنجا که میزان موفقیت استفاده از ابزار کاهش تعرفه بستگی زیادی به نوع کالاهای مشمول تخفیف تعرفه دارد، لذا ضرورت دارد کالاهایی در مذاکرات مربوط به کاهش تعرفه مدنظر قرار گیرند که توسعه تجارت درون منطقهای را با کمترین انحراف تجاری، فراهم آورده باشد. در واقع، این تحقیق این قبیل کالاها را شناسایی وآثار کاهش تعرفه را بررسی مینماید. بدین ترتیب اهداف تحقیق حاضر عبارت است از: بررسی زمینههاو راهکارهای مناسب توسعه روابط ومبادلات تجاری بینایران واعضای اکو؛ شناسایی اقلام کالاهایی که میتوانند مبنای برقراری ترتیبات تجاری ترجیحی قرارگیرند؛توسعه همکاریهایبازرگانیدربین اعضای اکو، با تاکید برتوسعه صادرات غیرنفتی ایران بهآن سازمان. در تحقیق حاضر پرسشهایی که بایستی پاسخ داده شود، عبارت است از: چه کالاهاییاز/به ایران به/از اعضای اکوبرای ترتیبات تجاری تعرفه ای، میتوانند مشمول کاهش (حذف) موانع تجاری قرارمیگیرند؟ ترتیبات تجاری ترجیحی در میان کشورهای اکو، تجارت دو جانبه ایران با آن کشورها هم از جنبه ارزش مطلق وهم از جنبه سهم نسبی از تجارت دوجانبه موجود افزایش خواهد داد؟ کشش قیمتی عرضه صادراتی(تقاضای وارداتی) ایرانبه /از اعضای اکو برای منتخبی از کالاهای اصلی تحت شمول ترتیبات تجاری تعرفه ای متقابل به چه میزان است؟ میزانایجاد تجارت منتخبی از کالاهایاصلی تحت شمول ترتیبات تجاری تعرفهای برای کالاهای مبادلاتی ایرانبا آن کشورها، به چه میزان خواهد بود؟
تحقیق حاضر، اساسا کتابخانهای است. روش شناسی آن از روشهای اجرایی که قبلا تجربه شده، بهرهمند شده است. بعبارت جزییتر مراحل تحقیق حاضر, بشرح زیر است: مطالب مباحث چارچوب نظری ترتیبات تجاری منطقهای، تجربه منطقهگراییبطوراخص ترتیبات تجاری ترجیحیو تجربه اکو، تحلیل اوضاع اقتصادی- بازرگانی کشورهای عضو، روش تحقیق ترتیبات تجاری منطقهای، از کتاب، مقالات، پژوهشهای انجام شده و... فراهم شده است. اطلاعات آماری نیز از منابع آماری کشورهاو آمارهای منتشره توسط سازمانهایبین المللی بهدست آمده است.
در بررسی ترتیبات تجاری منطقهای، در مطالعات تجربی جهت مقایسه ترکیب کالایی جریانهای تجاری در منطقهگرایی، معیارهای گوناگونی ارایه شدهاند که به اتفاق با استفاده از n گروه (اقلام)کالایی، جریان مبادله بین دو کشور یا منطقه را (عموماً در قبل و بعد از ترتیبات تجاری) اندازهگیری میکنند. درتحقیق حاضر، ازمیان شاخصها/ روشها/ معیارها، روشهای مناسب انتخابو مورداستفاده قرار گرفته است. پس از شناسایی کالاها (گروه کالاها)صادراتی (وارداتی) بر مبنای طبقهبندی کالایی HS کد6رقمی از/ به ایران به/ از اعضای اکو به صورت دوجانبه، با استفاده از روشهای اقتصادسنجی(با تاکید بر روش Panel Data)، به برآورد کششهای قیمتی، درآمدیو جانشینی صادرات ایران به کشورهای عضو اکو و واردات ایران از کشورهای عضو اکو اقدام شده است.
در ادامه، با مشخص شدن سیاستهای تجاری اعمال شده بر مبادلات تجاری آن کالاها، در قالب سناریوهای متفاوت، تخفیف و یا ترجیحات تجاری با محوریت مفاد موافقتنامه تجاری اکو (اکوتا) و آثار آن بر بازرگانی خارجی کالایی (اعم از صادرات و واردات) مورد بحث وتحلیل قرار گرفت. اطلاعات این قسمت از تحقیق، از نشریات آماری بین المللی وابسته به سازمان کنفرانس تجارت وتوسعه وبانک جهانی ومرکزتجارت بین المللی وابسته به WTOو لوحهای فشرده آن فراهم میشود و اطلاعات ساختارنظام تجاری نیز از آدرسهای اینترنتی، منابع آماری کشورهاو آمارهای منتشرهتوسط لوح فشردهTrainsبدست آمده است.