موسسه مطالعات و پژوهشهاي بازرگاني

مشخصات سند
نظرات

نويسنده میرعبداله حسینی
همكار لطفعلی عاقلی کهنه‌شهری
نام همايش سومین کنفرانس ملی رقابت‌پذیری و آینده تحولات شهری با رویکرد اقتصاد دریامحور
كد همايش HM-05-XXX-003
زمان انتشار آذر 1404
محل همايش دانشگاه بين‌المللي چابهار
برگزاركننده دانشگاه بين‌المللي چابهار

رقابت‌پذیری یکپارچگی اقتصادی

توسعه صنعتی درون‌زای منطقه‌ای

صنایع کارخانه‌ای

سطوح فناوری صنایع

امکان توسعه همکاری ‌و تجارت

شورای ‌همکاری ‌خلیج‌فارس ‌و ایران

برای دریافت فایل ثبت نام کرده و یا وارد شوید

منطقه غرب آسیا از مناطقی است که توسعه صنعتی درون‌زای منطقه‌ای متقابل درهم تنیده حتی در بین دو اقتصاد بزرگ منطقه – ایران، عربستان سعودی- شکل نگرفته است. در این مقاله در چارچوب یکپارچگی اقتصادی به منظور امکان‌سنجی همکاری‌های سرمایه‌گذاری و توسعه تجارت ایران و اعضای شورای همکاری خلیج‌فارس برای مورد صنایع کارخانه‌ای از شاخص‌ها و سنجه‌های مربوط به ساختار رقابت یعنی «نسبت‌های تمرکز» و «شاخص هرفیندال -هریشمن»و سنجه‌های توسعه همکاری و تجارت یعنی «شاخص‌های مزیت و تخصص‌گرایی» و «شاخص‌های عملکرد» طی دوره 2021-2000 استفاده شده است. مطالعه تحولات و تغییر ساختار تولید جهانی 22 صنعت طی دو دهه گذشته، حاکی از آن است که ساختار تولید جهانی بسیاری صنایع (16 صنعت) از جمله صنایع با فناوری پایین، کاربر و منبع محور انحصاری‌تر شده است و رقابتی تنگاتنگ در حوزه صنایع با فناوری بالا با محوریت ایالات متحده و چین در جریان است. هم‌چنین از مطالعه سهم، رتبه و جایگاه ایران و کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس در ساختار تولید جهانی صنایع، نتیجه می‌شود که این کشورها طی دوره، در صنایع منبع‌محور از جمله پالایشگاهها، محصولات شیمیایی و کانی غیرفلزی بازیگران اثرگذاری بوده‌اند و اما در بسیاری صنایع با فناوری بالا (دانش‌بنیان) و حتی کاربر، سهم موثر و تعیین‌کننده‌ای نداشته و از وضع مطلوب فاصله دارند. از مهم‌ترین دلایل عدم امکان تعمیق همکاری‌های سرمایه‌گذاری صنعتی و توسعه تجارت ایران با کشورهای شورای همکاری خلیج‌فارس، سطح نازل توسعه صنعتی و ساختار تجاری ضعیف آن‌ها است و در این شرایط، امکان توسعه صنعتی درون‌زا و پویای چشمگیر میسر نخواهد بود. هم‌اینک از طیف صنایع 22 گانه و 6 عضو شورا، عربستان در نیمی از این صنایع از امکان، ظرفیت و تنوع و گستره تولیدات (از جمله صنعت غذا، آشامیدنی، منسوجات، پوشاک، چوب، کاغذ، چاپ و نشر، پالایشگاهها، شیمیایی، لاستیک‌‌و پلاستیک، کانی غیرفلزی، فلزات اساسی، فلزی فابریکی، وسایل الکتریکی، ماشین‌آلات‌و تجهیزات‌و مبلمان)‌ برخوردار بوده و در اولویت نخست تعمیق همکاری‌‌‌و توسعه تجارت‌ با ایران قرار دارد. توسعه تجارت درون‌و فرامنطقه‌ای ایران در نگرشی کلی نیازمند پیش نیازهایی است: نخست، اصلاحات سیاستی کلان برای ثبات محیط اقتصاد کلان ایران با محوریت رشدو توسعه پایدار و فراگیر و کاهش ریسک‌ها با محوریت نرخ تورم و کنترل تکانه‌های غیراقتصادی؛ دوم، اصلاحات در سیاست تجاری ایران با هدف‌گذاری برچیدن موانع تجاری غیرتعرفه‌ای و ثبات‌بخشی توام با منطقی‌سازی میزان نرخ تعرفه‌های گمرکی؛ سوم، شناسایی شرکای تجاری طبیعی درون و فرامنطقه‌ای ایران، در شرایط ایستا و پویای بلندمدت و چشم‌انداز توسعه تجارت پایدار فراگیر بویژه توسعه صادرات صنایع اشتغال‌زا، و متعاقبا دانش‌بنیان؛ چهارم، تحولات ساختاری در تجارت کالاو خدمات ایران با هدف ارتقای مزیت‌ نسبی‌و دستیابی به مزیت‌های رقابتی با محوریت صنایع اشتغال‌زای ارزآور و متعاقبا دانش بنیان‌و توسعه انواع خدمات از جمله گردشگری.