موسسه مطالعات و پژوهشهاي بازرگاني

مشخصات سند
نظرات

نويسنده میرعبداله حسینی
همكار پریسا یعقوبی منظری
همكار لطفعلی عاقلی کهنه‌شهری
نام همايش سومین کنفرانس ملی رقابت‌پذیری و آینده تحولات شهری با رویکرد اقتصاد دریامحور
كد همايش HM-05-XXX-008
زمان انتشار آذر 1404
محل همايش دانشگاه بين‌المللي چابهار
برگزاركننده دانشگاه بين‌المللي چابهار

برای دریافت فایل ثبت نام کرده و یا وارد شوید

مقاله حاضر به توسعه پایدار با محوریت رقابت‌پذیری و عملکرد زیست محیطی ایران در جهان در بلند مدت از 2000 تا 2024 با تاکید بر توسعه پایدار اقتصاد دریامحور می‌پردازد. اهداف مقاله عبارتند از: 1) ارزیابی رقابت‌پذیری و شاخص عملکرد زیست‌محیطی ایران به منظور سنجش سیاست‌ها و برنامه‌ها؛ 2) توسعه و ترویج کاربرد آمار در حوزه توسعه پایدار و عملکرد زیست‌محیطی در سطوح مختلف برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری و نقش پراهمیت آمارهای معتبر، به روز، کامل و جامع آن در این جنیه‌ها. جمع‌بندی از جایگاه ایران در توسعه پایدار به‌ویژه اقتصاد دریامحور، ضعیف ارزیابی می‌شود و به هیچ وجه قابل دفاع نیست. البته اقداماتی در وزارت‌خانه‌ها و معاونت‌ها در حال طراحی است اما تا رسیدن به نتیجه مطلوب، امید چندانی به دستاوردهای آن در حوزه‌ها، جنبه‌ها و زوایای ملاحظات زیست‌محیطی و سازگار با محیط زیست و آلایندگی صفر وجود ندارد. تا امروز آنچه رخ داده، شرط لازم است و شرط کافی آنگاه عملی می‌شود که صیانت از تولید با نهادینه شدن فناوری نوین در صنعت با ملاحظات زیست‌محیطی‌و تولید، عرضه و زنجیره سبز و آلایندگی صفر در اقتصاد ایران به ویژه توسعه پایدار دریا محور تحقق یابد که هنوز در مراحل اولیه آن واقع است و ضرورت دارد اهتمام همه‌جانبه اقتصادی- تجاری، فنی- مهندسی، مدیریتی- مالی، زیست‌محیطی و بویژه فرهنگی صورت گیرد تا به تولیدات صنعتی با کمترین انرژی‌بری سازگار با محیط زیست ایران و توسعه پایدار دریامحور دارای مزیت رقابتی قابل صدور به بازار جهانی دست یافت. بدیهی است، لازمه تصمیم‌گیری صحیح، تهیه و جمع آوری آمارهای رسمی در خصوص وضعیت محیط‌زیست و خسارتهای وارد بر آن در قالب تنظیم حسابهای ملی زیست محیطی است که با همکاری تمام وزارتخانه‌ها و با هدایت و هماهنگی مرکز آمار ایران به عنوان نهاد حاکمیتی است چرا که حکمرانی خوب، نیازمند آمار شفاف، دقیق، معتبر، به‌روز، کامل‌و جامع است. کلام مرتبط با توسعه پایدار دریامحور اهم نکات کلیدی و بایسته‌های توسعه پایدار دریامحور و اقتصاد دریا مشتمل بر موارد ذیل بوده و لازم است مورد توجه تمامی دستگاهها و نهادهای اجرایی، نظارتی از جهت برنامه‌ریزی، سیاستگذاری، اجرا و پایش برنامه‌ها قرار گیرد. در اقدام نخست، لازم است تا تصویر کلان و روشن اقتصاد دریامحور برای تمامی کنشگران توسعه ترسیم شود. در این خصوص تعاریف چندوجهی در این حوزه بازگو شده و پس از اشتراک نسبی در برداشت و درک از موضوع، رویکرد اقتصاد دریامحور به‌عنوان یک الزام به دستگاهها و سازمانهای درگیر ابلاغ‌و مطالبه گردد. با اتخاذ، پیگیری و پایش سیاست‌های قابل اعتماد، فرصتهای از دست رفته توسعه پایدار سواحل کشور جبران گردد. رویکرد توسعه‌خواهی نسل امروز باید به رویکرد توسعه‌ آگاهی و توسعه‌آفرینی تبدیل، و ارتقا یابد و الزامات متناسب با هرکدام را پیدا نماید. در این زمینه وظیفه نهادهای اجتماعی، علمی، آموزشی و فرهنگی مؤثر خواهد بود. در توسعه پایدار دریامحور و اقتصاد دریا، چیزی به عنوان میان‌بُر وجود ندارد. میان‌بر یعنی پذیرفتن کج‌راهه و مسیرهای انحرافی از توسعه پایدار ملی. اگر قرار باشد تا همه کج‌راهه‌های متصور امتحان شوند و اصطلاحاً بر مسیر سعی و خطا قدم برداشته شود، در بهترین حالت، کشور در آینده‌ای بسیار دور در مسیر درست توسعه قرار می‌گیرد. در حالی که منابع و سرمایه‌های طبیعی و انسانی‌مان از دست رفته که این خودش یک خسارت جدی تلقی می‌گردد و در این حالت نسل امروز امانتدار خوبی برای آیندگان نبوده و آنها این نسل را بازخواست جدی خواهند نمود. نهادهای اقتصادی و سیاسی، وظیفه ریل‌گذاری توسعه را برعهده دارند و فعالان اقتصادی، کارآفرینان و بخش خصوصی متأثر از همین ریل‌گذاری هستند. طبیعی است که اگر ریل‌گذاری در بستر ناپایدار و رو به مقصد نامطمئن باشد، نمی‌توان انتظار داشت که با حرکت در آن به هدف توسعه دست یافت. اصولاً، برنامه و اجرای آن خصوصاً در سواحل جنوب کشور و با توجه به شرایط اقلیمی و محدودیت منابع و انرژی به‌صورت دستوری منتهی به نتیجه مطلوب نمی‌شود. جمعیت و صنعت (در بخش خصوصی و خارجی) خودش را با دستور منطبق نمی‌کند، ولی تجربه نشان داده که خودش را با برنامه درست‌و منطقی و همه‌جانبه نهادینه و تطبیق نموده و به آن اعتماد کرده است.